Để công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp xã trên địa bàn tỉnh Quảng Trị thực sự chuyển biến từ “hình thức” sang “thực chất”

Yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ cấp xã sau khi bỏ cấp huyện

 Việc hợp nhất, hình thành tỉnh Quảng Trị mới và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025 đã mở ra nhiều tiềm năng, cơ hội phát triển. Tuy nhiên, bên cạnh thời cơ là những khó khăn, thách thức đặt ra đối với chính quyền cơ sở. Sau sắp xếp, bộ máy cấp xã tiếp nhận khối lượng công việc tương đối lớn từ cấp tỉnh, cấp huyện và thực hiện các nhiệm vụ của cấp xã trước đây, trong khi mô hình tổ chức chưa có sự ổn định; có nơi bố trí biên chế chưa đủ và cơ cấu vị trí việc làm một số chức danh có trình độ chuyên môn chưa phù hợp. Tại các cơ quan chính quyền cấp xã của tỉnh, bình quân mỗi công chức đảm nhận hơn 35 nhiệm vụ, dẫn đến kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, không đúng chuyên môn, ảnh hưởng đến tính chuyên sâu và chất lượng công việc. Mặt khác, sau thành lập xã mới, do quy mô mở rộng nên công tác quản lý, nắm bắt địa bàn gặp nhiều khó khăn. Nhiều quy trình thủ tục công việc được triển khai trên môi trường điện tử, trong khi trình độ công nghệ thông tin, kỹ năng số của cán bộ công chức còn nhiều bất cập… 

Thực tế đó đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ ở xã, phường, đặc khu. Hiện nay, tổng số cán bộ cấp xã của tỉnh Quảng Trị là 36.623 đồng chí, trong đó cán bộ làm chuyên môn khối Đảng 1.418 đồng chí, khối Mặt trận đoàn thể 850 đồng chí, khối Nhà nước 3.085 đồng chí. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp không đơn thuần là thay đổi về tổ chức bộ máy mà còn là sự thay đổi căn bản về phương thức quản trị, phân cấp, phân quyền và trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Cấp xã nay được trao nhiều thẩm quyền hơn, đồng thời phải chịu trách nhiệm trực tiếp về hiệu quả quản lý nhà nước, chất lượng cung ứng dịch vụ công, cải cách hành chính, chuyển đổi số và mức độ hài lòng của người dân. Điều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ cấp xã phải được chuẩn hóa theo những yêu cầu mới. Bên cạnh bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và trình độ chuyên môn, cán bộ cần có tư duy quản trị hiện đại, năng lực lãnh đạo, điều hành, kỹ năng tổ chức thực hiện nhiệm vụ, khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của môi trường phát triển. Đặc biệt, trong tiến trình xây dựng chính quyền số, năng lực ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu, sử dụng nền tảng số và làm việc trên môi trường điện tử đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với cán bộ cấp xã hiện nay.

Như vậy, việc tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị không chỉ dừng lại ở việc tinh gọn tổ chức, quan trọng hơn phải nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, xây dựng một nền hành chính thực sự phục vụ Nhân dân. Để thực hiện tốt mục tiêu này, đòi hỏi đội ngũ cán bộ cấp xã sau sắp xếp phải không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ; chủ động, sáng tạo trong công việc; thích ứng nhanh với sự thay đổi của quy trình, cách thức làm việc; tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật; giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống; loại bỏ dần những cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm trong thực thi công vụ, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan, đơn vị, địa phương.

Những yêu cầu mới đó đòi hỏi phải đổi mới căn bản công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Nếu trước đây, đào tạo chủ yếu nhằm chuẩn hóa tiêu chuẩn chức danh thì nay cần chuyển sang phát triển năng lực thực thi công vụ, lấy vị trí việc làm và kết quả thực hiện nhiệm vụ làm trung tâm. Nội dung đào tạo phải gắn với thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp, chú trọng kỹ năng lãnh đạo, điều hành, xử lý tình huống, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp xã khi thực hiện mô hình mới

Ngay từ khi chuẩn bị sáp nhập, tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị cũ và sau này là tỉnh Quảng Trị mới đã quan tâm phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức các lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ cơ sở; đồng thời rà soát tiêu chuẩn, điều kiện, nhu cầu đào tạo để chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Sau khi tỉnh Quảng Trị mới đi vào hoạt động, công tác đào tạo, bồi dưỡng tiếp tục được triển khai theo hướng sát thực tiễn, tập trung vào những yêu cầu đặt ra từ quá trình vận hành bộ máy mới. Bên cạnh cập nhật kiến thức về xây dựng Đảng, quản lý nhà nước, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, tỉnh chú trọng nâng cao kỹ năng lãnh đạo, quản lý, điều hành, xử lý tình huống, giải quyết thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ số trong thực thi công vụ cho đội ngũ cán bộ cấp xã. Cùng với đó, tỉnh quan tâm đến việc cử cán bộ đi đào tạo trung cấp, cao cấp lý luận chính trị nhằm chuẩn hóa trình độ cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính. Cuối năm 2025, trên cơ sở đề nghị của tỉnh và tạo điều kiện của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị khu vực III, lớp cao cấp lý luận chính trị hệ không tập trung dành cho cán bộ cấp xã, trong đó ưu tiên các đồng chí ủy viên thường vụ chưa đạt chuẩn về trình độ lý luận chính trị, đã được mở tại tỉnh.

Song song với đào tạo, bồi dưỡng, tỉnh chú trọng thực hiện sắp xếp, bố trí cán bộ. Đội ngũ cán bộ cấp xã được cơ cấu lại theo vị trí việc làm, bảo đảm đúng người, đúng việc; đồng thời tăng cường cán bộ cấp tỉnh về cơ sở để bổ sung nguồn nhân lực có kinh nghiệm quản lý, điều hành. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, tỉnh đã điều động, bố trí 25 cán bộ cấp tỉnh về giữ các chức vụ lãnh đạo, quản lý ở cấp xã, góp phần nâng cao năng lực điều hành, cải cách hành chính và chuyển đổi số ở cơ sở. Hiện nay, đội ngũ cán bộ diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý ở cấp xã gồm 232 đồng chí, trong đó, 100% có trình độ đại học trở lên, gần 60% có trình độ sau đại học và 100% đạt chuẩn lý luận chính trị. Đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã nói chung, 92,1% có trình độ đại học trở lên, 78,6% có trình độ trung cấp lý luận chính trị trở lên…

Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác đào tạo, bồi dưỡng còn đối mặt với nhiều khó khăn. Trước hết, trình độ, năng lực cán bộ giữa các địa phương còn có sự chênh lệch, chưa đồng đều. Một số cán bộ lần đầu đảm nhận những nhiệm vụ mới nên còn lúng túng trong xử lý công việc. Một số chương trình đào tạo, bồi dưỡng còn thiên về truyền đạt kiến thức, chưa chú trọng đến các kỹ năng. Ý thức tự học, cập nhật kiến thức của một bộ phận cán bộ còn hạn chế, có tư tưởng bằng lòng, lười biếng hoặc chạy theo bằng cấp, chứng chỉ để nhằm đáp ứng điều kiện tiêu chuẩn trong công tác cán bộ. Mặt khác, yêu cầu chuyển đổi số diễn ra nhanh trong khi kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin của một bộ phận cán bộ cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu…

Trước tình hình đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy xác định, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà là giải pháp chiến lược nhằm bảo đảm sự vận hành hiệu quả của mô hình chính quyền mới. Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương: “Nghiên cứu ban hành nghị quyết của cấp ủy về giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở.... Rà soát nhu cầu, cơ sở đào tạo, bồi dưỡng theo lộ trình cho cán bộ cơ sở”, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Đề án số 03-ĐA/TU, ngày 26/5/2026 về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức giai đoạn 2026-2030. Trên cơ sở khảo sát nhu cầu, Đề án tập trung xây dựng các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu đối với những lĩnh vực thiết yếu như tài chính, kế toán, xây dựng, quản lý đất đai, nông nghiệp, môi trường, công nghệ thông tin, chuyển đổi số; đồng thời chú trọng bồi dưỡng cán bộ dự nguồn, cập nhật kiến thức mới, nâng cao kỹ năng lãnh đạo, quản lý cho đội ngũ cán bộ cấp xã. Đối với các lớp bồi dưỡng thiết yếu, giao Sở Nội vụ phối hợp với Trường Đại học Quảng Bình tham mưu mở trong quý IV năm 2026.

Triển khai Đề án số 03-ĐA/TU, trong 2 tuần từ 21/9 đến 04/10/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã mở 2 lớp Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho 230 cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã, nhiệm kỳ 2025-2030, tại Trường Chính trị Lê Duẩn. Nội dung, chương trình của mỗi lớp học gồm 8 chuyên đề trong khung chương trình bồi dưỡng cấp ủy cấp xã của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; tập trung vào các lĩnh vực cơ bản, những vấn đề đang đặt ra trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành và thực thi ở cơ sở. Giảng viên, báo cáo viên của lớp là các đồng chí ủy viên thường vụ, tỉnh ủy viên, lãnh đạo các cơ quan giàu kinh nghiệm, tâm huyết, trách nhiệm. Qua khóa bồi dưỡng, các đồng chí đứng đầu cấp ủy, chính quyền cơ sở không chỉ được cập nhật kiến thức, kỹ năng, hoàn thiện tiêu chuẩn chức danh, mà còn có cơ hội trao đổi, sẻ chia để cùng thống nhất nhận thức và hành động, làm mới tư duy và phương pháp lãnh đạo, góp phần nâng cao năng lực để trở về địa phương hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.